Er is in Nederland moeilijker een handgebaar denkbaar dat meer alom bekend én onomstreden is dan het peace-teken: het opsteken van de duim en middelvinger in de V van vrede. Of je nou 4 of 102 jaar oud bent, iedereen kent het. In Noord-Korea is dit echter een nieuw teken geworden van jongeren die elkaar vertrouwen om met elkaar te communiceren.
Voorheen was het voor Noord-Koreaanse burgers niet gebruikelijk om emoties over te brengen in de vorm van handgebaren, dat deed je met woorden of gezichtsuitdrukkingen. Daar is in bepaalde kringen iets in veranderd. De afgelopen jaren zijn uit Zuid-Korea gesmokkelde tv-series en K-popliedjes steeds populairder geworden in het totalitaire land. Die circuleerden eerder nog in kleinere kring, maar inmiddels heeft een steeds groter deel van de bevolking kennis genomen van de soapseries en catchy, mierzoete popmuziek, al valt natuurlijk moeilijk een percentage vast te stellen.
Zo deed onder Noord-Koreaanse jongeren het V-teken zijn intrede, dat in landen als Zuid-Korea en Japan minder staat voor ‘vrede’ en meer wordt gemaakt om een leuke stemming uit te stralen. Wie een selfie maakt met een Zuid-Koreaan of Japanner zal vaak snel die twee vingers opgestoken zien worden. In Noord-Korea maak je een dergelijk teken niet zomaar in het openbaar, maar alleen bij mensen die je vertrouwt, zo laat het Zuid-Koreaanse mediaplatform Daily NK weten, dat werkt met bronnen in Noord-Korea. Je toont er immers mee dat je bekend bent met Zuid-Koreaanse series en videoclips, waarvan de consumptie in Noord-Korea streng verboden is.
Dictator Kim Jong-un is de laatste jaren steeds harder gaan optreden tegen het kijken, luisteren en verspreiden van ‘reactionaire’ Zuid-Koreaanse media. Vooral op dat laatste staan draconische straffen van wel vijftien jaar werkkamp en soms zelfs de doodstraf. Het laat zien waar het Kim-regime de dreiging ziet: bij buitenlandse media die laten zien dat mensen in dat andere Korea niet alleen rijker en minder hongerig zijn, maar ook vrijer en gelukkiger kunnen leven. Eerder trad de overheid hard op tegen Noord-Koreaanse jeugd die populaire Zuid-Koreaanse jongerentaal gebruikte en hartjes met hun vingers maakten, ook populair ten zuiden van de 38ste breedtegraad.
Misschien is er toch één handgebaar nóg bekender: de duim opsteken. Je zou denken dat dit iets universeels is, maar in Noord-Korea werd dit teken van goedkeuring tot voor kort bijna niet gebruikt. In 2024 bracht het regime een nieuw propagandalied met bijbehorende video uit dat Kim Jong-un moest prijzen. Zoek het vooral op YouTube op onder de Engelse titel Friendly Father, het is ongelofelijk om te zien en werd de eerste viral hit van een Noord-Koreaans propagandalied op Tiktok. Met typische Noord-Koreaanse bombarie is daarin te zien hoe het hele land collectief de duim opsteekt voor Kim, van straaljagerpiloten en gepensioneerde ouderen tot ziekenhuispersoneel en mijnwerkers:
Sindsdien is ook dit handgebaar populairder geworden in het communistische land. Nieuwe trends introduceren mag wel, zolang ze maar van het regime afkomstig zijn.
Dit stuk is geschreven voor De Groene Amsterdammer.
